Tesla, uzun süredir üzerinde çalıştığı sürücüsüz robot taksisi Cybercab'ı geçtiğimiz hafta Austin, Teksas sokaklarına ilk kez üretim versiyonuyla çıkardı. Direksiyon simidi ya da pedal bulunmayan araç, şirketin otonom sürüş vizyonunun en somut örneği olarak tanıtılmıştı. Ancak kutlama uzun sürmedi: ABD Ulusal Karayolu Trafik Güvenliği İdaresi (NHTSA), araçların yollara inmesinden sadece birkaç saat sonra resmi bir soruşturma başlattığını duyurdu.
NHTSA Başkanı Jonathan Morrison, kurumun otonom araç teknolojilerinin gelişimini desteklediğini ancak federal güvenlik kurallarının uygulanmasından da sorumlu olduklarını vurguladı. Soruşturmanın odağında, Tesla'nın Cybercab'ı Federal Motorlu Taşıt Güvenlik Standartları'na (FMVSS) uygun olduğuna dair yaptığı "öz sertifikasyon" süreci yer alıyor; yani üretici, aracın kurallara uyduğunu bizzat kendisi beyan ediyor. NHTSA, bu beyanın hangi teknik verilere dayandığını ve hangi standartların araca uygulanamaz sayıldığını inceleyecek.
İşin ilginç tarafı, ABD Ulaştırma Bakanlığı'nın tam da bu dönemde otonom sürüş için tasarlanmış araçlarda fren pedalı zorunluluğunu kaldırmayı öneren bir düzenleme üzerinde çalışıyor olması. NHTSA, mevcut kuralların değişim sürecinde olduğunu ama o güne kadar yürürlükteki standartların geçerliliğini koruduğunu özellikle belirtti.
Bu tablo, endüstride daha önce de yaşanmış bir senaryoyu hatırlatıyor. Amazon'un otonom araç girişimi Zoox, 2022'de direksiyonsuz ve pedalsız küp şeklindeki robotaksisini benzer şekilde öz sertifikalandırmıştı ve NHTSA o zaman da özel bir denetim süreci başlatmıştı. Zoox için bu süreç yıllarca sürdü; şirket ancak 2026 Temmuz'unda sekiz güvenlik standardından geçici muafiyet alarak Las Vegas'ta ücretli robotaksi hizmetine başlayabildi, üstelik filo büyümesi yılda 2.500 araçla sınırlandırıldı.
Tesla'nın aynı uzunlukta bir süreçle karşılaşıp karşılaşmayacağı belirsiz. Zoox'un süreci hem Biden hem de Trump yönetimleri döneminde ilerlemişti; Tesla ise düzenleyici ortamın otonom araçlara daha ılımlı yaklaştığı bir dönemde bu adımı atıyor. Yine de NHTSA'nın açıklaması, kuralların gevşemesi beklenirken bile mevcut standartların hâlâ bağlayıcı olduğunun altını çiziyor.
Türkiye'de sürücüsüz araçlara ilişkin düzenlemeler henüz bu denli somutlaşmış değil; yerli otonom araç denemeleri şimdilik test aşamasında ve kamuya açık, sürücüsüz ticari bir hizmet gündemde değil. Bu yüzden ABD'deki bu tartışma, ülkemizdeki mevzuatın ilerideki yönü açısından da izlenmeye değer bir örnek oluşturuyor.
Sonuç olarak Cybercab'ın yola çıkışı, Tesla için hem bir teknoloji zaferi hem de yeni bir bürokratik mücadelenin başlangıcı oldu. Şirketin bu süreci ne kadar hızlı atlatacağı, robotaksi filosunu ne zaman gerçek anlamda büyütebileceğini de belirleyecek.
Kaynak: TechCrunch
