Veri merkezlerinin elektrik açlığı büyük teknoloji şirketlerini nükleer enerjiye yöneltmeye devam ediyor. Amazon, Indiana eyaletinde 960 megavat kapasiteli önerilmiş bir nükleer tesisin geliştirilmesini finanse edecek ve tesisin ilk müşterisi olacak. Projeyi işletmesi planlanan şirket American Electric Power (AEP); reaktörleri ise küçük modüler reaktör (SMR) tasarımcısı X-energy sağlayacak.
Plana göre tesis, Terre Haute'un hemen güneyinde yıkılmış bir kömür santralinin arazisine kurulacak ve 12 adet Xe-100 reaktörü barındıracak. Bu, Amazon ile X-energy arasındaki ikinci ticari anlaşma ve iki yıl önce duyurulan ilkinin üç katı büyüklüğünde. Amazon, Ekim 2024'te X-energy'nin 700 milyon dolarlık C-1 serisi yatırım turuna liderlik etmişti.
İki şirket, 2039'a kadar ABD'de toplam 5 gigavat yeni nükleer kapasite kurma hedefini koruyor. Dikkat çeken ayrıntı ise şu: Yeni duyurulan birçok proje doğrudan veri merkezine bağlanırken, bu reaktörler kamuya açık şebekeye bağlanacak. Amazon yine de üretilen elektriğin kendi veri merkezlerini de besleyeceğini belirtiyor.
Takvim ise belirsizliklerle dolu. Projenin gidişatı, X-energy'nin Teksas'taki Seadrift sahasında, Dow Chemical'ın tesisinde kuracağı ilk santralin teslimine bağlı. Dört Xe-100 reaktörü içerecek bu tesis hem ısı hem elektrik üretecek; fakat henüz inşaata başlanmadı ve inşaat izni Nükleer Düzenleme Komisyonu'nun (NRC) son inceleme aşamasında. Üstelik Teksas, alanın su ve katı atık kurallarına 'alışkanlık haline gelmiş uyumsuzluk' nedeniyle dava açmış durumda.
ABD'de yakın dönemde inşa edilen nükleer santraller ciddi bütçe aşımları ve gecikmeler yaşadı. SMR üreticileri seri üretimle maliyet ve takvimi kontrol altına alabileceklerini umuyor; ancak uzmanlar bu kazanımların genellikle yaklaşık on yıl sürdüğünü söylüyor.
Borsa tarafında da ilginç bir tablo var: X-energy Nisan ayında Nasdaq'ta 23 dolardan işlem görmeye başlamış ve ilk gün yüzde 27 yükselmişti. O günden bu yana hisse neredeyse üçte iki oranında değer kaybetti. Amazon haberi piyasa öncesi işlemlerde hisseyi yaklaşık yüzde 10 yukarı taşıdı, ancak haber yayımlandığı sırada hisse yüzde 2'nin altında bir düşüşteydi.
Türkiye de Akkuyu ile nükleer enerjiye adım atmış bir ülke; ancak küçük modüler reaktörler daha esnek ve daha hızlı kurulabilir vaadiyle farklı bir yol sunuyor. Amazon gibi bir müşterinin bu teknolojiye sermaye akıtması, SMR'ların gerçekten ölçeklenip ölçeklenemeyeceğini önümüzdeki yıllarda gösterecek.
Kaynak: TechCrunch
