Veri Merkezleri Elektrik İçin Eski Uçak Motorlarına Yöneliyor

Yapay zekâ yarışının en büyük darboğazlarından biri artık çip değil, elektrik. Şebeke bağlantısı için yıllarca beklemek zorunda kalan bazı veri merkezi yatırımcıları, alışılmadık bir çözüme yöneliyor: emekliye ayrılmış uçaklardan çıkarılan jet motorlarını doğalgazla çalışacak şekilde yeniden inşa edip santral olarak kullanmak.

New York Times'ın haberine dayanan TechCrunch aktarımına göre bu motorlar kalıcı bir çözüm olarak görülmüyor. Rystad Energy analisti Audun Martinsen'in ifadesiyle mesele mümkün olan en hızlı şekilde elektriğe ulaşmak; bu yöntemle bir veri merkezi yaklaşık 24 ayda çalışır hale getirilebiliyor.

Beklemenin boyutu çarpıcı. Uluslararası Enerji Ajansı'na göre Kuzey Virginia'da 100 megavatlık bir bağlantının şebekeye alınması yaklaşık yedi yıl sürüyor. Mitsubishi Power'dan bir yönetici de güç kapasitesinin büyük bölümünün 2031'e kadar devreye girmesinin beklendiğini söyledi. Microsoft ise geçen ay, yerel şebeke şirketi 2030'lu yılların başına kadar yeterli elektrik veremeyeceğini bildirince Nscale'in İngiltere'deki Loughton veri merkezinden çekildi.

Elon Musk'ın xAI'ı bu yolun öncülerinden. Şirket, Memphis'teki Colossus 2 tesisine güç sağlamak için Mississippi'de sekiz dönüştürülmüş jet motoru türbini kurdu. Üniteler, Boeing uçaklarında yaygın olan bir GE motorunu yeniden üreten ProEnergy'den geliyor. OpenAI de 2025'te Teksas'taki ilk Stargate sahasında benzer şekilde gaz türbinlerine başvurdu. Sahayı inşa eden Crusoe nisan ayında ProEnergy'den 13 ünite sipariş etti; eylülde ise Boom Supersonic'ten 1,25 milyar dolarlık türbin alımından vazgeçti.

Bu çözümün bedeli var: Dönüştürülmüş jet motorları, geleneksel gaz santralleri için tasarlanmış türbinlere göre daha verimsiz ve daha kirletici; aynı gücü elde etmek için de daha fazla sayıda ünite gerekiyor. Bazı uzmanlar bu nedenle yöntemin kısa vadeli bir geçiş çözümü olduğunu, verimlilik ve çevre kaygılarının bir iki yıl içinde daha belirleyici hale gelebileceğini düşünüyor. Öte yandan ABD'de Trump yönetimi, veri merkezlerinin kendi elektriğini üretmesini teşvik ediyor.

Türkiye'de de veri merkezi yatırımları artarken şebeke kapasitesi ve yenilenebilir enerji tartışmaları gündemde. Yapay zekâ altyapısının enerji iştahı büyüdükçe benzer geçici çözümlerin başka ülkelerde de karşımıza çıkması şaşırtıcı olmaz.

Kaynak: TechCrunch