ABD yıllardır gelişmiş yapay zekâ çiplerinin Çin'e satışını kısıtlıyor. Ancak bu yasakların önemli bir açığı vardı: Çipleri fiziksel olarak almak yerine, başka ülkelerdeki veri merkezlerinden işlem gücünü uzaktan kiralamak. Trump yönetimi şimdi tam olarak bu kapıyı kapatmaya hazırlanıyor.
ABD Ticaret Bakanlığı'nın yayımladığı geçici nihai kurala göre, dünyanın herhangi bir yerindeki bir veri merkezine yapay zekâ çipi ya da sunucusu gönderen şirketler, söz konusu merkez Çin veya kısıtlı ülkelerdeki şirketlere işlem gücü sağlayabilecekse lisans almak zorunda olacak. Kural, aracılar ya da komisyoncular üzerinden sağlanan dolaylı erişimi de kapsıyor.
Düzenleme, ihracatçılara ve veri merkezi işletmecilerine müşterilerini yakından izleme yükümlülüğü de getiriyor. Şirketler, müşterilerinin sahiplik yapısını ve faaliyetlerini takip ederek bu müşterilerin D:5 grubundaki ülkelerden kişilerce yönetilmediğinden emin olmalı. Bu grupta Çin, Rusya, İran ve Kuzey Kore'nin yanı sıra 18 ülke daha yer alıyor.
Kural her veri merkezini değil, toplamda 12 milyon TPP'nin (toplam işlem performansı) üzerinde güç sunabilen tesisleri hedefliyor. TechCrunch'ın hesabına göre bu eşik, kabaca 750 adet Nvidia H100 veya H200 çipinin azami gücüne denk geliyor. Bunun yanında Malezya, Singapur, Endonezya, Tayland ve Brezilya'ya giden gelişmiş çipler için de lisans şartı getiriliyor; Bakanlık bu ülkeleri çiplerin başka yöne kaydırılması açısından normalin üzerinde riskli görüyor. ABD merkezli şirketlere gönderilen çipler ise bu şarttan muaf tutuluyor.
Halihazırda bu tür hizmet veren veri merkezi işletmecilerine lisans almak için 90 gün süre tanınıyor. E-ticaret ya da sosyal medyadaki öneri sistemleri gibi ticari uygulamalar ise kapsam dışında bırakılmış. Yeni kural aynı zamanda Biden döneminde, Ocak 2025'te çıkarılan AI Diffusion Rule'u da yürürlükten kaldırıyor.
Düzenlemenin zamanlaması tesadüf değil. Karar, Jensen Huang'ın Nvidia CEO'luğundan ayrılmasına yol açan ve iddia edilen bir Çinli casusla bağlantılı skandalın hemen ardından geldi. Basında yer alan haberlere göre ABD, Nvidia'nın müşterilerinden Megaspeed'i özel bir kara listeye almak istiyordu; şirketin binlerce Nvidia çipi satın alarak Çinli işletmelere işlem gücü sağladığı iddia ediliyor. Reuters da geçen hafta Çinli yapay zekâ şirketlerinin yurt dışında işlem kapasitesi edinmek için yarıştığını bildirmişti.
Türkiye bu kuralda doğrudan adı geçen ülkeler arasında değil. Yine de büyük ölçekli yapay zekâ altyapısı kurmayı planlayan her ülke ve şirket için mesaj açık: Artık yalnızca çipin nereye gittiği değil, o çipin gücünü kimin kullandığı da Washington'un denetimi altında olacak.
Kaynak: TechCrunch