SpaceX Tarihe Geçti: Yörüngeden Dönen Starship İlk Kez Fırlatma Kulesinde Yakalandı

Uzay yarışında yıllardır konuşulan bir hedef nihayet gerçeğe dönüştü. SpaceX, Starship'in 15. test uçuşunda yörüngeden geri dönen üst kademeyi, yani mürettebat ve yükü taşıması planlanan "Ship" bölümünü, Teksas'taki Starbase tesisinde fırlatma kulesinin mekanik kollarıyla havada yakalamayı başardı. Şirketin "Mechazilla" adını verdiği kule, bu kez yalnızca bir roket gövdesini değil, Dünya'nın çevresinde tur atıp atmosfere yeniden giren bir uzay aracını kucakladı.

Uçuş, 13 Kasım Cuma akşamı Starbase'den başladı. Starship yaklaşık 22 saat boyunca yörüngede kalarak Dünya'nın çevresinde 14 tur attı; ardından atmosfere giriş yapıp kalkış noktasına geri döndü. Yakalama anı 14 Kasım Cumartesi günü Türkiye saatiyle gece yarısını biraz geçe gerçekleşti. Uzay politikası alanında yayın yapan kaynaklara göre bu, yörüngeden dönen bir uzay aracının kendi fırlatma noktasında yakalandığı ilk örnek.

Bunun neden bu kadar önemli olduğunu anlamak için SpaceX'in ana stratejisine bakmak gerekiyor. Şirket bugüne kadar dev Super Heavy iticilerini birkaç kez kuleye geri getirmişti, ancak bu manevralar kalkıştan yalnızca dakikalar sonra yapılıyordu. Yörünge hızından yavaşlayıp atmosferin ısısına dayanan bir üst kademeyi santimetre hassasiyetiyle kule kollarının arasına indirmek çok daha zor bir mühendislik problemi. Bu başarı, roketin iki parçasının da hızla bakıma alınıp yeniden uçurulabileceği tam yeniden kullanılabilir bir sisteme giden yolda kritik bir eşik sayılıyor.

Gelgelelim günün tamamı kusursuz geçmedi. Planın diğer yarısı olan Super Heavy iticisinin kuleye dönüşü gerçekleşmedi. İticinin yönlendirme ve kontrol sistemi, doğru konumda olmadığını tespit edince yakalama denemesini otomatik olarak iptal etti ve aracı Meksika Körfezi'ne yönlendirdi. SpaceX sorunun kök nedenini araştırıyor. Bu nedenle şirketin hedeflediği "çifte yakalama", yani ilk tamamen yeniden kullanılabilir yörünge görevi şimdilik bir sonraki uçuşa kaldı.

Görevin diğer hedefleri ise yerine getirildi. Starship, Falcon roketlerine sığmayacak kadar büyük olan 26 adet yeni nesil Starlink V3 uydusunu yörüngeye bıraktı. Bu, Starship'in yalnızca bir test platformu değil, gerçek ticari yük taşıyabilen bir araç olduğunu göstermesi açısından da anlamlı. NASA Başkanı Jared Isaacman da başarının ardından SpaceX'i tebrik eden ilk isimlerden oldu.

Gelişmenin Ay programına etkisi de büyük. SpaceX, NASA ile 2028'den itibaren astronotları Ay yüzeyine indirecek bir Starship versiyonu için sözleşmeli. Ancak bu senaryonun ön koşulu olan yörüngede kriyojenik yakıt ikmali henüz gösterilmiş değil. Önümüzdeki yıl planlanan Artemis III görevinde Orion kapsülü ile standart bir Starship'in buluşma ve kenetlenme testleri yapılacak.

Türkiye açısından bakıldığında, ilk yerli uydu fırlatma kabiliyeti üzerine çalışmaların sürdüğü bir dönemde bu tür yeniden kullanılabilir sistemlerin uzaya erişim maliyetlerini nasıl düşüreceği, yerli uydu projeleri ve fırlatma hizmeti satın alan kurumlar için de yakından izlenmesi gereken bir başlık. Fırlatma fiyatları düştükçe, küçük ülkelerin ve girişimlerin uzaya ulaşması da kolaylaşıyor.

Kaynak: Engadget, SpacePolicyOnline