Yapay zekâ veri merkezlerinin elektrik iştahı son dönemin en çok konuşulan konularından biri. Ancak Bill Gates'in kurduğu Breakthrough Energy'nin yatırımcılarına göre bu tartışma, asıl büyük dalganın yalnızca habercisi. Kuruluş, geleceğin enerji sistemini şekillendireceğine inandığı 21 erken aşama girişimi, Breakthrough Energy Fellows programının altıncı döneminde bir araya getirdi.
Breakthrough Energy Ventures'ın yönetici ortağı Eric Toone'un tespiti çarpıcı: ABD'de elektrik talebi otuz yıldır neredeyse yatay seyrediyor ve veri merkezleri bu tabloya yaklaşık yüzde 10'luk bir ek yük getiriyor. Büyük görünen bu artış, Toone'a göre madendeki kanarya gibi bir uyarı işareti. Ülkeler karbon salımını azaltmak için ulaşımdan ısınmaya kadar pek çok sektörü elektriğe geçirdikçe, talebin üç katına çıkması bekleniyor. Yani bugünkü enerji telaşı, önümüzdeki on yılların yanında oldukça mütevazı kalabilir.
Yeni dönemin katılımcıları geniş bir yelpazeye yayılıyor. En iddialı bahislerden biri Borealis Fusion. Şirket, doğada bol bulunan ancak füzyon için gereken sıcaklıklara ısıtılması son derece zor olan proton-bor yakıtıyla çalışan bir füzyon reaktörü üzerinde çalışıyor. Başarı ihtimali düşük olsa da, programın yöneticilerine göre işe yararsa enerji maliyetlerini ciddi biçimde aşağı çekebilir. Bir diğer füzyon girişimi StarWarden ise gelecekteki reaktörlerde ısı yönetimi sorununa odaklanıyor.
Listede yarı iletkenler ve veri merkezi verimliliği de önemli bir yer tutuyor. Bedrock Semiconductor, K1 Semiconductor ve Vari Flux gibi şirketler, çiplerden ve veri merkezlerinden daha fazla verim elde etmenin yollarını arıyor. Örneğin K1, galyum nitrür ve silisyum karbür gibi kritik malzemelerin daha verimli işlenmesini sağlayacak bir yöntem geliştiriyor; bu yaklaşımın güç elektroniği maliyetlerini yarı yarıya düşürebileceği öngörülüyor.
Hidrojen cephesinde ise ilginç bir yaklaşım öne çıkıyor. AmyHyTech ve Ammovolt Energy, hidrojeni amonyak aracılığıyla taşımanın ve kullanmanın yollarını araştırıyor. Toone, hidrojeni enerjinin "İsviçre çakısı" olarak tanımlıyor; yeterince ucuz ve bol olursa her işe yarayabilir. Sorun, onu bir yerden bir yere taşıyacak altyapının neredeyse hiç olmaması. Amonyak bu boşluğu doldurabilecek bir köprü olarak görülüyor. Program ayrıca tarımda hastalık tespiti için moleküler sensörler ve deniz tabanından kritik mineralleri çevreye minimum zarar vererek toplayan robotik sistemler gibi alanlara da yatırım yapıyor.
Belki de bu dönemin en dikkat çekici yanı, iklim değişikliğine uyum teknolojilerine ayrılan pay. Toone, karbonsuzlaşmanın umulandan daha yavaş ve daha zor ilerlediğini açıkça kabul ediyor; bu gerçeklik de yatırımcıları ısınan bir dünyaya uyum sağlamaya yardımcı olacak çözümlere yöneltiyor. Programı daha önce yöneten Ashley Grosh'un ayrılmasının ardından geçici olarak Benjamin Gaddy'nin liderliğinde ilerleyen Fellows, "saçma olmayan ama büyük" bahisler formülünü korumaya devam ediyor.
Yenilenebilir enerji ve yeşil hidrojen yatırımlarını hızlandırmaya çalışan Türkiye için de bu tablo önemli ipuçları taşıyor. Elektrik talebindeki olası patlama, yalnızca üretim kapasitesini değil, iletim ve depolama altyapısını da yeniden düşünmeyi gerektiriyor.
Kaynak: TechCrunch
