Füzyon enerjisi denince akla genellikle devasa tesisler ve milyarlarca dolarlık yatırımlar gelir. Ancak Massachusetts'in Cambridge kentindeki bir girişim, işe tam tersinden başlamış: Cambridge Heavy Industries, MIT yakınlarındaki küçük bir laboratuvarda, sessizce bir masanın üzerine sığan füzyon cihazı geliştiriyor.

Şirketin kurucu ortağı ve CEO'su Yun Kai'ye göre cihazın küçük olması en büyük avantajı, çünkü deney yapmayı kolaylaştırıyor. Sistem günde 50 ila 80 "atış" yapabiliyor ve bu veriler yapay zekâ destekli simülasyonlara aktarılarak tasarımın sürekli iyileştirilmesi için kullanılıyor.

Teknik taraf da ilgi çekici. Reaktör, yakıt hedefini lazerlerle sıkıştırıyor; bu yönüyle, tükettiğinden fazla enerji üretmeyi başaran Ulusal Ateşleme Tesisi (NIF) deneyine benziyor. Fark ise lazer sayısının asgariye indirilmiş olması: iki ana lazerden biri birden fazla ışın hattına bölünüyor ve düz, yuvarlak bir yakıt hedefine dıştan içe doğru eşmerkezli halkalar halinde ışık gönderiyor. Her halka sıkıştırma dalgasını biraz daha güçlendiriyor, dalga merkeze ulaştığında ise bir başka lazer ısı ve manyetik alan üretiyor.

Fikrin kökeni MIT'den kimyager Keith Nelson'ın laboratuvarına dayanıyor. Nelson'ın ekibi, malzemeleri aşırı koşullarda incelemek için lazer darbeleri kullanırken füzyona yakın koşullara yaklaştıklarını fark etmiş. Girişim yakın zamanda Azolla Ventures liderliğinde 6,2 milyon dolarlık tohum yatırımı topladı.

Şirketin ticari planı da dikkat çekici. Güç santrali hedefi yaklaşık on yıl uzakta; o güne kadar küçük cihazlar, füzyon santrallerinin neredeyse tamamının ihtiyaç duyduğu nadir hidrojen izotopu trityum üretmek için kullanılacak. Gram başına yaklaşık 30 bin dolara satılan trityumdan dünyada bugün yalnızca yaklaşık 40 kilogram bulunuyor ve bir çalışma 2054'e kadar yaklaşık 28 kilogramlık bir açık öngörüyor.

Yani girişim, asıl hedefi olan enerji üretimine ulaşana kadar bu darboğazdan gelir elde etmeyi planlıyor. Kai, yakıt döngüsünü büyük ölçüde kendi kendine yeten hale getirme çalışmalarının on yıl sürebileceğini, bunun da şirkete uzun bir gelir penceresi açtığını söylüyor.

Türkiye'de füzyon henüz akademik çalışmaların ve uluslararası projelere katkının ötesine geçmiş değil; ancak enerji arz güvenliği tartışmalarının yoğun olduğu bir dönemde bu tür kompakt yaklaşımlar, ileride daha küçük ölçekli ülkeler için de ilginç seçenekler doğurabilir. Şimdilik tablo net: füzyonun yolu yalnızca dev tesislerden geçmiyor.

Kaynak: TechCrunch