Türkiye'nin yerli akıllı telefon üretim serüveni son aylarda beklenmedik bir yavaşlama dönemine girdi. Mobil İletişim Araçları ve Bilgi Teknolojileri Derneği (MOBİSAD) Başkanı Mustafa Kemal Turnacı, sadece son iki-üç ay içinde 3-4 üreticinin fabrika kapılarını tamamen kapattığını açıkladı.
Turnacı'nın Bloomberg HT'ye aktardığı tabloya göre, yaklaşık bir buçuk yıl önce yerli üretimin Türkiye telefon pazarındaki payı yüzde 65'lere kadar tırmanmıştı. Bugün gelinen nokta ise tam tersi bir görünüm sergiliyor: üretim hattını kapatan firma sayısı artarken, sektörde kurulu kapasite giderek atıl kalıyor.
MOBİSAD'a göre bu gerilemenin arkasında iki temel neden var. Birincisi, ithal telefonlarda uygulanan "gözetim kıymeti" adı verilen minimum fiyat eşiği. 2020 yılında bu eşiğin 200 dolara çekilmesi, giriş seviyesi telefonların Türkiye'de üretilmesini o dönem için cazip kılmıştı; ancak zamanla enflasyon ve kur hareketleri bu avantajı eritti. Yakın zamanda eşiğin 250 dolara yükseltilmesi olumlu karşılansa da, Turnacı bunun yeterli olmadığını, kalıcı bir canlanma için eşiğin 300-400 dolar bandına taşınması gerektiğini savunuyor.
İkinci neden ise tüketici tarafında: cep telefonu alışverişlerinde uygulanan taksit sınırlaması. Şu anda 20 bin TL'de sabitlenen taksit tavanı, alıcıları kayıt dışı ya da ithal alternatiflere yönlendirebiliyor. MOBİSAD, bu sınırın kaldırılmasını ya da en azından 40-45 bin TL bandına çekilmesini talep ediyor; böylece hem tüketici hem de yerli üretici için finansmana erişim rahatlayacak.
Turnacı'nın altını çizdiği bir başka nokta, yerli üretimin sadece "montaj" olarak görülmemesi gerektiği. Ona göre bugün basit montaj hatlarıyla başlayan yatırımlar, doğru teşviklerle zamanla daha yüksek katma değerli tasarım ve Ar-Ge kabiliyetine dönüşebilir. Bu potansiyelin heba edilmemesi için mevcut yatırımların korunması gerektiğini vurguluyor.
Sektörün büyüklüğü de tartışmayı önemli kılıyor: MOBİSAD verilerine göre cep telefonu sektörü Türkiye'de yaklaşık 170 bin doğrudan, 800 bin dolaylı istihdam yaratıyor ve ülke genelinde 20 binin üzerinde perakende satış noktasını besliyor. Üretimdeki her yeni kapanış, bu geniş istihdam ağının bir ucundan tırtıklanması anlamına geliyor.
Türkiye'nin yerli teknoloji üretimi hedefleri düşünüldüğünde — savunma sanayiinden elektrikli araçlara kadar birçok alanda yerlileşme vurgusu yapılırken — cep telefonu üretimindeki bu daralma, sanayi politikalarının tutarlılığı açısından da ayrı bir tartışma konusu. MOBİSAD'ın çağrısının önümüzdeki aylarda ekonomi yönetimi tarafından ne ölçüde karşılık bulacağı, sektörün 2026'yı nasıl kapatacağını belirleyecek gibi görünüyor.
Kaynak: ShiftDelete.Net
